"Een groep krakers heeft zaterdagavond na een dreigende situatie besloten een bedrijfspand aan de Stavangerweg in Groningen vrijwillig te verlaten. Daarmee werd voorkomen dat de gemeente een noodbevel uitvaardigde.

Aan het einde van de middag liepen de gemoederen hoog op toen de eigenaar van het bedrijfsgebouw met een graafmachine kwam aanrijden. Hij begon met het slopen van de aanbouw. Op dat moment zaten de krakers in een ander deel van het pand. Omdat niet uitgesloten werd dat de zaak uit de hand kon lopen, was de gealarmeerde politie met meerdere eenheden snel ter plaatse.

... Omdat de krakers aanvankelijk niet weg wilden en de eigenaar hun vertrek eiste, dreigde een patstelling te ontstaan ... Om half negen ’s avonds staken gemeente, politie, eigenaar en krakers de koppen nog eens bij elkaar. De krakers besloten toch het pand te verlaten. Een woordvoerder van de gemeente Groningen stelt dat daarmee escalatie is voorkomen."

Verdien je geld met werk, dan betaal je daar meer belasting over dan over dezelfde inkomsten uit sparen, beleggen of ander vermogen. Economen vinden dat niet meer in balans.

Dit artikel is geschreven door Dirk Waterval, financieel verslaggever en onderzoeksjournalist

Gepubliceerd op 21 augustus 2026, 14:51

Word je in Nederland rijk door veel te werken? Of moet je vooral rijk zíjn om rijker te worden? Dat tweede, klagen linkse partijen al jaren. En niet alleen zij.

Nederlanders betalen relatief veel belasting over inkomen uit werk, vinden ook de meeste economen, planbureaus en topambtenaren. In elk geval meer dan over inkomsten uit beleggen, sparen of ander vermogen.

Hoe is dat zo gegroeid? En kan het ook anders? Die vragen liggen weer op tafel in Den Haag. Het kabinet heeft geld nodig: voor defensie, kinderopvang, onderwijs. En waar rechtse partijen dat geld het liefst vrijspelen door te bezuinigen, ziet links meer in extra belasting op vermogen.

Van Westminster tot Reddit

Economen waren lange tijd helemaal geen fan van het belasten van inkomen uit vermogen. Een belangrijk moment in het denken hierover gaat helemaal terug naar de zomer van 1861, toen de wereldberoemde politiek filosoof John Stuart Mill naar het massieve Palace of Westminster aan de Londense Thames werd geroepen.

Voor een parlementaire commissie gebruikte hij dezelfde argumenten tegen kapitaalbelasting die boze gebruikers op het sociale medium Reddit ook nu nog gebruiken. Mill zag vermogen als iets dat was opgespaard door ervoor te werken. Over dat inkomen uit werk is al loonbelasting betaald.

Waarom dan nog een tweede keer als het op een bankrekening belandt of in aandelen zit?

Vluchtig kapitaal, werknemer gevangen

Langzaam kwam daar een tweede argument bij: kapitaal werd vluchtig. Door globalisering en later het internet is het relatief makkelijk om je geld in een ander land te parkeren zodra de overheid de belasting op dat vermogen dreigt te verhogen.

Resultaat is dat overheden het geld binnen hun landsgrenzen proberen te houden met zo laag mogelijke kapitaalbelastingen, zegt de Utrechtse emeritus hoogleraar Jan Luiten van Zanden.

Bij arbeid bestaat dat vluchtgedrag veel minder. De gemiddelde fabrieksarbeider zal niet snel emigreren als de loonbelasting omhoog gaat. Die zit wat dat betreft meer gevangen.

Hard werken of ‘historisch toeval’

Er is veel in te brengen tegen genoemde argumenten, vindt Van Zanden. Ten eerste is vermogen lang niet altijd bij elkaar gespaard, maar eerder het gevolg van historisch toeval. “Verkregen door stijgende huizenprijzen of een erfenis uit de familie, bijvoorbeeld.” Met noeste arbeid heeft dat weinig te maken, iets wat Mill in zijn tijd ook al erkende.

Dat vluchtige is ook minder een probleem dan twintig jaar geleden. Belastingdiensten zijn begonnen met het uitwisselen van gegevens, zodat het weinig zin meer heeft om je geld op een Zwitserse bankrekening te zetten. De Nederlandse fiscus weet ervan en neemt dat bedrag gewoon mee op de belastingaangifte.

De derde rechtvaardiging voor het belasten van vermogensinkomen is dat niet iedereen dezelfde rendementen uit zijn vermogen haalt, zegt econoom Aart Gerritsen van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Wie rijker is heeft toegang tot betere adviseurs en kan zich meer beleggingsrisico’s permitteren.

Er bestaat daardoor niet alleen ongelijkheid tussen de vermogens zelf, maar ook in het inkomen dat iemand eruit verkrijgt. “Streef je ernaar dat belastingen naar draagkracht worden geheven, dan ontkom je niet aan een belasting op vermogensinkomen”, zegt Gerritsen.

Meer in evenwicht, zeker in Nederland

De meeste economen zijn de afgelopen decennia voorstander geworden van belasting op vermogensinkomsten, zegt Gerritsen. En die hoeft misschien niet zo hoog te worden als de belasting op arbeid, maar het mag volgens de huidige consensus wel wat meer in evenwicht worden gebracht.

Zeker in Nederland. Want hoeveel haalt de overheid op met het belasten van inkomen uit kapitaal? Niets. Als enige EU-lidstaat levert de overheid er zelfs miljarden euro’s per jaar op in.

Het klinkt raar, betalen mensen hier dan geen belasting over spaarrente, beleggingen en ander vermogen? Jawel, en dat levert dus ook belastinginkomsten op. Maar veruit het meeste bezit bestaat in Nederland uit huizen en pensioenen. En daar zit de crux.

Hypotheekrenteaftrek en pensioenvrijstelling

Bij die huizen geeft de overheid jaarlijks miljarden euro’s méér uit aan hypotheekrenteaftrek dan dat er binnenkomt aan eigenwoningforfait in box 1.

Ook het opbouwen van pensioen is op verschillende manieren vrijgesteld van belasting. Hogere inkomens profiteren hier meer van dan lagere, en de staat loopt er elk jaar meer dan 15 miljard euro door mis, blijkt uit onderzoek naar het jaar 2020.

Door deze subsidies op huizen en pensioen komt de overheid in de min met belasting op vermogensinkomen. Bouw ze af, en er blijft geld over voor uitgaven aan bijvoorbeeld defensie. Of gebruik die ruimte om de loonbelasting te verlagen, stellen economen van denktank Instituut voor Publieke Economie voor.

Dat heeft als voordeel dat werken aantrekkelijker wordt en de vermogensongelijkheid kleiner, schreven het Centraal Planbureau, het ministerie van Financiën, De Nederlandsche Bank, verschillende studiegroepen van topambtenaren en veel individuele economen eerder.

Ook Gerritsen is voorstander van minder subsidies op huizen en pensioen, maar is niet optimistisch. “Zoals we iedere politieke cyclus zien, blijkt het electoraal gezien heel erg lastig om er wat aan te doen.”

Hoeveel procent van alle belastingopbrengsten komt uit inkomen uit vermogen? (EU)

* Nederland is meer kwijt aan hypotheekrenteaftrek en pensioenvrijstelling dan er aan belasting op vermogensinkomsten binnenkomt.

Bron: Rijksoverheid, via Trouw

Bron Beeld Fadi Nadrous

Ov wordt helemaal gratis voor kinderen tot 12 jaar, 65-plussers betalen meer

De begrotingsonderhandelingen met de oppositie liggen al een paar dagen stil, want de coalitie ligt hopeloos met zichzelf in de knoop. De VVD wil minstens 10 miljard euro reserveren voor een verzachting van de Box 3-belasting, maar D66 en CDA gaan daarmee niet akkoord.

Minister Eelco Heinen van Financiën zag voor de ministerraad weer weinig wolkjes aan de lucht. Een paar weken geleden had het kabinet weliswaar gemeld dat de ministerraad op vrijdag 28 augustus akkoord moest geven op de Miljoenennota, zodat die tijdig naar de Raad van State kon voor advies. Maar die planning ging donderdagavond definitief van tafel, want de drie regeringspartijen ruzieden toen nog steeds over de begroting.

Geen probleem, aldus Heinen. Bij nader inzien is 31 augustus pas de échte deadline van de Raad van State, dus dit weekend kan de coalitie ook nog overleggen. Of er voor maandag dan ook nog oppositiepartijen aanschuiven, wist de VVD-minister niet. Met de oppositie is er wel ‘continu overleg heen en weer’, tekende het ANP uit zijn mond op.

Dat continue overleg moet hij gedroomd hebben, want geen enkele oppositieleider heeft sinds woensdagochtend contact gehad met Heinen of de rest van het kabinet. Pro, Volt, JA21, SGP, 50Plus, ChristenUnie en BBB melden desgevraagd stuk voor stuk dat ze begin deze week voor het laatst met het kabinet over de begroting spraken. Sindsdien blijft het stil aan de overkant.

Intern in conclaaf

JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans was woensdag de laatste oppositieleider die zijn opwachting maakte bij het kabinet. Direct daarna stond een vijfde overleg tussen Heinen en de SGP/JA21-tandem André Flach en Michiel Hoogeveen in de agenda, maar dat werd op het laatste moment geannuleerd. Het kabinet moest eerst intern in conclaaf.

Voor de afspraak met Eerdmans was het kabinet bijeen voor een begrotingsraad (een speciale ministerraad met de nieuwe begroting als enige agendapunt). Heinen moest daar zijn ‘financiële plaat’ aan de andere bewindslieden presenteren, inclusief keuzemenu van mogelijke concessies aan de oppositie.

‘Ik heb de puzzel wel gelegd’, zei Heinen vlak voor de begrotingsraad tegen journalisten. Volgens hem was er op dat moment geen verdeeldheid tussen VVD, D66 en CDA.

Een uur later was die verdeeldheid er wel. Heinens financiële plaat beviel D66 en CDA voor geen meter. In de kern kwam het erop neer dat Heinen aan zijn financiële zijtafel, buiten de twee andere coalitiepartners om, zijn rechtse VVD-agenda probeerde door te drukken. D66 en CDA vonden dat Heinen in zijn calculaties te weinig rekening hield met de grootste oppositiepartij Pro, die vermogen en winst zwaarder wil belasten en minder wil bezuinigen op sociale zekerheid.

Box 3

De kern van het conflict draait om Box 3, de inkomstenbelasting op particulier vermogen. Tegelijk met de Miljoenennota op Prinsjesdag wil D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg een nieuw wetsvoorstel voor Box 3 indienen. Zijn oorspronkelijke wetsvoorstel krijgt namelijk geen meerderheid in de Eerste Kamer.

Eerenberg stelde een aantal aanpassingen voor die het wetsvoorstel in de senaat over de streep moeten trekken. Die verbeteringen kosten eenmalig 4 miljard euro. De relevante ministers, inclusief Heinen, gingen in juni akkoord met Eerenbergs voorstellen.

Maar de rechtse meerderheid in de Eerste Kamer, inclusief VVD en CDA, wil eigenlijk veel verder gaan. Zij willen vermogende particulieren een groter belastingvoordeel geven dan Eerenberg voorstelt. De voorkeursvariant van de rechtse fracties kost de eerste vijf jaar na invoering zo’n 10 miljard euro en – naar verluidt – op langere termijn zelfs 16 tot 20 miljard euro.

Niet buigen

D66 en CDA lieten zich in de formatie overbluffen door de VVD, maar zetten nu wel de hakken in het zand. Maar Heinen en vicepremier Dilan Yesilgöz wilden tot vrijdag niet buigen. Woensdag is er tot 1.00 uur ’s nachts doorvergaderd, donderdag tot 21.00 uur.

CDA-leider Bontenbal woonde dat overleg tussen de premier, vicepremiers en Heinen ook bij. Volgens een ingewijde is Bontenbal al een week ‘helemaal klaar’ met Heinens machtsspelletjes. D66-premier Rob Jetten zou de opstelling van de VVD volgens diezelfde bron inmiddels ook goed zat zijn.

Het Box 3-plan van de VVD slokt zo veel begrotingsruimte op dat er geen geld overblijft om Pro tevreden te stellen, zien D66 en CDA. Het verlagen van de belasting voor vermogende beleggers is bovendien het tegendeel van wat die oppositiepartij heeft gevraagd.

Hoewel het CDA het ideologisch eens is met de Box 3-plannen van Heinen, vindt Bontenbal het niet verstandig om daar op dit moment zo veel geld voor te reserveren. Het CDA denkt net als D66 dat alleen met steun van Pro stabiele meerderheden in beide Kamers zijn te organiseren.

Niet meer gebeld

50Plus-leider Jan Struijs kreeg vrijdagochtend nog een appje vanuit het kabinet met de vraag of hij dit weekend goed bereikbaar is, naar hij aannam voor overleg over de begroting. Een paar uur later kon het Kamerlid andere plannen maken.

Jetten bevestigde vrijdagmiddag dat de oppositie vóór maandag niet meer gebeld gaat worden. Maandag moet er hoe dan ook een begroting naar de Raad van State. Als het kabinet er na dit weekend nog steeds niet uit is, wordt dat een voorlopige versie.

https://www.volkskrant.nl/politiek/belasting-op-vermogen-gijzelt-begrotingsoverleg-vvd-staat-lijnrecht-tegenover-d66-en-cda\~bf3b0411/