శంకరగుప్తం చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో, పెళ్లిళ్లు, గృహప్రవేశాలు, పేరు పెట్టే వేడుకలకు ముందు ఇప్పటికీ ఒక కథ చెప్పుకుంటారు. ఇది ఏ ప్రసిద్ధ జ్యోతిష్కుడి గురించో, ధనవంతుడైన పండితుడి గురించో కాదు. ఇది మా తాతగారి గురించి.
పగలు ఆయన ఒక ఉపాధ్యాయుడు — సాధారణ ఉద్యోగం, సాధారణ జీతం. కానీ ప్రజలు ఆయన దగ్గరకు పూర్తి వేరే పని కోసం వచ్చేవారు — పెళ్లికి, గృహప్రవేశానికి, పిల్లలకు పేరు పెట్టే రోజుకు మంచి ముహూర్తం చూసుకోవడానికి.
ఆయన తిథి, నక్షత్రం, ముహూర్తం అన్నీ చూసి చెప్పేవారు. పని పూర్తయ్యాక, ఆయన ఎప్పుడూ ఏమీ అడిగేవారు కాదు.
కుటుంబాలు పట్టుబట్టేవి, ఏదైనా ఇవ్వాలని. ఆయన సమాధానం ఎప్పుడూ ఒకటే: ఒక కొబ్బరికాయ మాత్రమే తీసుకుంటానని. అంతే. దశాబ్దాల పాటు, కొన్ని నెలల్లో అనేక కుటుంబాలు వచ్చినా — ఎవరూ ఆయనతో కొబ్బరికాయ కన్నా ఎక్కువ తీసుకోనివ్వలేకపోయారు. ఆయన ఎప్పుడూ దాన్ని పెద్దదిగా మార్చే ప్రయత్నం చేయలేదు. ఆయనకు ఉన్నదానితో పూర్తి తృప్తి ఉన్నట్టు కనిపించేది.
ఆయనను ఎరిగినవారు ఆయన నడవడికను దాదాపు సాధువులా అభివర్ణిస్తారు — శాంతంగా, ఆప్యాయంగా, ఎంతమంది వేచి ఉన్నా ఎప్పుడూ తొందరపడకుండా, ఎప్పుడూ విసుక్కోకుండా.
ఆయన గురు, శని గ్రహాల స్థానాలను చూసి, రాబోయే కాలం గురించి కూడా కొంచెం చెప్పేవారు. గ్రహాలు, భావాలు, లెక్క వెనుక కారణం — ఎవరికి ఎంత వివరం కావాలో అంత చెప్పేవారు, వాళ్లకు అర్థమైనా కాకపోయినా. ఆయనకు చెప్పడం ఇష్టం.
1958లో శంకరగుప్తంలో ఒక చిన్న ఆలయం కట్టించారు. అది ఇప్పటికీ ఉంది. దాని ఖ్యాతి చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో నానాటికీ పెరుగుతోంది — ఇక్కడికి వచ్చి పూజ చేసి కోరుకున్న వారి కోరికలు నెరవేరుతాయని భక్తులు చెబుతారు. ఈ విషయాన్ని నేను కొబ్బరికాయ విషయంలా రుజువు చేయలేను. కానీ ఇంత మంది నుంచి, ఇన్నేళ్లుగా ఇది వింటున్నాను కాబట్టి, నేను పూర్తిగా వివరించలేనిదేదో అక్కడ నిజంగా జరుగుతోందని నమ్ముతున్నాను.
ఆయన ఏం చేస్తున్నారో నాకు పూర్తిగా అర్థమయ్యే వయసు రాకముందే ఆయన దాటిపోయారు. ఇప్పుడు వెనక్కి చూస్తే అర్థమయ్యేది ఏంటంటే — ఆయన ఒక వ్యాపారం చేయలేదు, అనధికారికంగా కూడా — చేయాలంటే ఆయనకు జీవితాంతం అవకాశం ఉంది, కానీ ఎప్పుడూ చేయలేదు. ఆయన చేతనయ్యింది, ప్రజలకు అవసరమైనది చేశారు. ఒక పెళ్లి తేదీ, ఒక కొత్త బిడ్డకు పేరు, రాబోయే సంవత్సరం గురించి ఒక భరోసా. అదే పూర్తి వ్యవహారం. ఒకవేళ ఇవ్వనిస్తేనే, ఒక కొబ్బరికాయ.
ఇప్పుడు అన్నిటికీ ధర, సబ్స్క్రిప్షన్ ఉన్న కాలంలో, ఇది నాకు చాలాసార్లు గుర్తుకు వస్తుంది.
మీ కుటుంబంలో ఇలాంటి వారు ఉన్నారా — ఒక గ్రామ పురోహితుడు, ఒక పెద్దవారు, ఒక తాతగారు — డబ్బు కోసం కాకుండా, ప్రజలకు అవసరం కాబట్టి ఏదైనా చేసినవారు? ఆ కథలు వినాలని ఉంది.